डोनाल्ड ट्रम्प यांचे नाव आणि ‘शांतता’ हे दोन शब्द एकाच वाक्यात येणे अनेकांसाठी आश्चर्याचा धक्का असू शकतो. पण जागतिक राजकारणात सध्या हीच चर्चा रंगली आहे. जगभरातील भिंतींवर आणि चर्चेत ट्रम्प यांचे नाव ‘कोरले’ जात असतानाच, आता त्यांच्या समर्थकांनी आणि काही जागतिक नेत्यांनी थेट ‘नोबेल शांतता पुरस्कार’ त्यांना मिळावा, अशी मागणी पुन्हा जोमाने लावून धरली आहे.
ट्रम्प यांच्या समर्थकांचे म्हणणे आहे की, त्यांच्या कार्यकाळात त्यांनी अशा काही गोष्टी केल्या ज्या प्रस्थापित राजकारण्यांना कधीच जमल्या नव्हत्या. अब्राहम अॅकॉर्ड्स हा इस्रायल आणि संयुक्त अरब अमिराती (युएई) तसेच बहरीन यांच्यातील ऐतिहासिक शांतता करार घडवून आणण्यात ट्रम्प यांचा मोठा वाटा होता. नवीन युद्धांपासून त्यांची अलिप्तता या समर्थकांना महत्त्वाची वाटते. आपल्या चार वर्षांच्या कार्यकाळात अमेरिकेला कोणत्याही नवीन युद्धात न ढकलणारे ते अलीकडच्या काळातील दुर्मिळ राष्ट्राध्यक्ष होते, असा दावा त्यांचे समर्थक करतात. याशिवाय, त्यांनी उत्तर कोरियाशी संवाद साधण्याची किमया करून दाखविली. किम जोंग उन यांच्याशी थेट चर्चा करण्याचे धाडस दाखवून त्यांनी अण्वस्त्र युद्धाचा धोका टाळण्याचा प्रयत्न केला, असे त्यांच्या समर्थकांना वाटते.
रिपब्लिकन नेत्यांचा जोर
अमेरिकन काँग्रेसमधील रिपब्लिकन नेत्या क्लाउडिया टेनी यांनी ट्रम्प यांना नोबेलसाठी नामांकित केले आहे. त्यांच्या मते, “ट्रम्प यांनी जे मध्यपूर्वेत साध्य केले, ते दशकांपासून कोणालाही जमले नव्हते.” मात्र, या मागणीने जागतिक स्तरावर दोन स्पष्ट गट पडले आहेत. एका बाजूला त्यांचे कट्टर समर्थक आहेत, तर दुसऱ्या बाजूला ट्रम्प यांच्या आक्रमक कार्यपद्धतीवर टीका करणारे लोक आहेत.
भारताशी संबंधित संदर्भ आणि व्यक्ती
या संपूर्ण चर्चेत भारताचा संदर्भ येणे अपरिहार्य आहे –
- पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि ट्रम्प यांची मैत्री: ‘हाऊडी मोदी’ आणि ‘नमस्ते ट्रम्प’ यांसारख्या कार्यक्रमांमधून ट्रम्प यांनी भारताशी असलेले संबंध एका वेगळ्या उंचीवर नेले होते. ट्रम्प समर्थक भारतीय-अमेरिकन गट या पुरस्काराच्या मागणीला जोरदार पाठिंबा देत आहे.
- काश्मीरचा मुद्दा: ट्रम्प यांनी अनेकदा काश्मीर मुद्द्यावर मध्यस्थी करण्याची तयारी दर्शवली होती, जरी भारताने आपली ‘द्विपक्षीय’ भूमिका कायम ठेवली होती. तरीही, दक्षिण आशियात शांतता राखण्यासाठी त्यांनी घेतलेली भूमिका त्यांचे समर्थक अधोरेखित करतात.
विरोध आणि उपरोध
‘द गार्डियन’सारख्या आंतरराष्ट्रीय वृत्तपत्रांनी यावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले आहे. ट्रम्प यांच्यावर होणारे ‘कॅपिटल हिल’ दंगलीचे आरोप आणि त्यांच्या कार्यकाळातील वादग्रस्त वक्तव्ये पाहता, त्यांना शांततेचा पुरस्कार देणे हा एक विरोधाभास असल्याची टीका विरोधक करत आहेत. जगाच्या कानाकोपऱ्यात ट्रम्प यांचे नाव कोणत्या ना कोणत्या कारणाने गाजत असतानाच, त्यांना नोबेल मिळणे हा जागतिक राजकारणातील सर्वात मोठा ‘ट्विस्ट’ ठरू शकतो. शेवटी, डोनाल्ड ट्रम्प यांना खरोखरच ओस्लोमधून शांततेचा कॉल येणार की, हे केवळ त्यांच्या समर्थकांचे राजकीय स्वप्न ठरेल, हे पाहणे औत्सुक्याचे ठरेल. पण एक गोष्ट मात्र निश्चित- ट्रम्प सत्तेत असोत किंवा नसोत, जागतिक चर्चांच्या केंद्रस्थानी राहण्याची त्यांची कला अजूनही कमी झालेली नाही.
