परदेशातील लोकं काय खातात भाजीबरोबर?

अनेकदा असा गैरसमज होतो की, चपाती-भाकरी वैगेरे फक्त भारत आणि आसपासच्या आशियाई देशातच खाल्ले जातात. अनेकांना असं वाटतं की, पाश्चिमात्य जगात, युरोप-अमेरिकेत पिझ्झा-बर्गरच खातात. प्रत्यक्षात तसं नाही. तेही लोक घरी रेग्युलर भाजी-चपातीसारखं रोजचं जेवण खातात. अर्थात त्यांची भाजी वेगळ्या पद्धतीची असते अन् चपाती-भाकरीही वेगळी असते. या घरच्या चपातीला म्हटलं जातं- फ्लॅटब्रेड! भाजीबरोबर खाल्ला जाणारा, म्हणजे फ्लॅटब्रेड प्रकारात जगात सर्वाधिक खाल्ला जाणारा ब्रेड म्हणजे चपाती किंवा रोटी आहे. भारत, पाकिस्तान, बांगलादेश, नेपाळ, अफगाणिस्तान, इराण, इथिओपिया, तुर्की, मध्य-आशियात आणि आफ्रिकेतील अनेक देशांत चपातीसारखे फ्लॅटब्रेड रोजच्या जेवणाचा मुख्य भाग आहेत. फक्त त्यांची नावे वेगवेगळी आहेत. जसं- रोटी, फुलका, तंदूरी रोटी, लावाश, इनजेरा, पिटा. जगभरातल्या लोकसंख्येनुसार आणि रोजच्या आहारातल्या उपस्थितीनुसार, चपाती/रोटी हा सर्वाधिक खाल्ला जाणारा “फ्लॅटब्रेड” प्रकार मानला जातो.

वेगवेगळ्या देशांमधील खास फ्लॅटब्रेड्स-

1. भारत- चपाती, भाकरी, पराठा, नान, डोसा 

2. ग्रीस- पिटा 

3. अरब देश- खबूस 

4. इटली- फोकाचिया, कॅलझोन

5. इथिओपिया- इनजेरा 

6. मेक्सिको- टॉर्टिया

7. तुर्की- लावाश

प्रत्येक देशात हे ब्रेड त्यांच्या स्थानिक पदार्थांसोबत खास चवीने खाल्ले जातात.

पिटा हा मध्यपूर्व, ग्रीस आणि आसपासच्या देशांमध्ये खूप प्रसिद्ध फ्लॅटब्रेड आहे. तो प्रामुख्याने गव्हाच्या पिठापासून (Whole Wheat किंवा मैदा) आणि यीस्ट वापरून बनवतात. त्यामुळे तो फुलतो आणि मधोमध “पॉकेट” तयार होतं. पिटा ब्रेड हा हमस, फलाफल, शावरमा, ग्रिल्ड चिकन, सलाड किंवा वेगवेगळ्या डिप्ससोबत खातात. त्यात भाजी, सॅलड किंवा मांस भरून सँडविचसारखाही खातात.

खबूस (किंवा कुबूस) हा अरबी देशांमध्ये प्रसिद्ध फ्लॅटब्रेड आहे, जो प्रामुख्याने मैदा (Refined Flour) किंवा कधीकधी गव्हाच्या पिठापासून बनवतात. त्यात यीस्ट, साखर, मीठ, दूध आणि थोडं तेल घालून मऊ पीठ बनवलं जातं आणि तव्यावर किंवा ओव्हनमध्ये फुगवून भाजतात. खबूस हा हमस, शावरमा, ग्रिल्ड चिकन, कबाब, ताहिनी, सलाड किंवा वेगवेगळ्या डिप्ससोबत खातात. त्यात भाजी, मांस किंवा सलाड भरून रोलसारखाही खातात.

फोकाचिया (Focaccia) हा इटलीमधील एक पारंपरिक फ्लॅटब्रेड आहे, जो प्रामुख्याने गव्हाच्या मैद्यापासून बनवतात. त्यात ऑलिव्ह तेल, मीठ, थोडं यीस्ट, पाणी घालून पीठ बनवलं जातं आणि वरून ऑलिव्ह, हर्ब्स, कांदा, लसूण वगैरे टॉपिंग्स घालून भाजतात. फोकाचिया हा सूप, चीज, ऑलिव्ह ऑइल, चीज डिप्स, सॅलड किंवा इतर इटालियन पदार्थांसोबत खाल्ला जातो.

कॅलझोन (Calzone) हा इटालियन स्टफ्ड ब्रेड आहे. पिझ्झासारखं पीठ घेऊन त्यात चीज, भाज्या, मांस भरून अर्धगोलाकार फोल्ड करून भाजतात. तो सॉस किंवा सॅलडसोबत सर्व्ह करतात.

इनजेरा (Injera) हा इथिओपियाचा पारंपरिक फ्लॅटब्रेड आहे, जो टेफ नावाच्या लघु धान्यापासून बनवतात. इनजेरा हा स्पंजी, थोडा आंबट असतो आणि तो सहसा इथिओपियन भाज्या, मसालेदार करी आणि स्ट्यू (जसे की डोरो वॉट) यांसोबत खातात. तो प्लेटसारखा वापरतात आणि त्याच्याच तुकड्यांनी भाजी उचलून खातात. टेफ हे ग्लूटेन-फ्री, पौष्टिक आणि प्रोटीन, आयर्नने भरपूर असलेलं धान्य आहे. त्याला सुपरफूड मानलं जातं. इथिओपियन ॲथलिटच्या जबरदस्त कामगिरीचे रहस्य तेच मानले जाते.

टॉर्टिया (Tortilla) हा मेक्सिको आणि मध्य/दक्षिण अमेरिकेतील पारंपरिक फ्लॅटब्रेड आहे. मूळ टॉर्टिया मक्याच्या पिठापासून (Corn Flour/Masa Harina) बनवतात. पण हल्ली गव्हाच्या पिठापासूनही बनवतात. टॉर्टिया सहसा टॅको, बुरिटो, फाजिटा, क्वेसाडिला किंवा सॅलड, भाज्या, मांस, चीज, सॉस यांसोबत खातात.

लावाश (Lavash) हा पश्चिम आशिया आणि कॉकस प्रदेशातील पारंपरिक फ्लॅटब्रेड आहे. मुख्यतः गव्हाच्या पिठापासून बनवला जातो. तो साधारणपणे भाज्या, कबाब, चीज, हुमस किंवा वेगवेगळ्या डिप्स आणि रोल्ससोबत खातात. कधीकधी सँडविचसारखा वापरतात. लावाश पातळ, मऊ किंवा कुरकुरीत असू शकतो आणि पार्टी किंवा जेवणात साइड डिश म्हणून दिला जातो.