मार्च महिन्याच्या अखेरीस राज्याच्या हवामानात मोठी उलथापालथ होण्याची चिन्हे असून महाराष्ट्रात खान्देश, मराठवाडा आणि विदर्भातील काही जिल्ह्यांमध्ये उद्या, 30 आणि मंगळवारी, 31 मार्च रोजी पावसाची दाट शक्यता वर्तवण्यात आली आहे. भारतीय हवामान विभागाने (आयएमडी) या संदर्भात सतर्कतेचा इशारा दिला असून काही ठिकाणी मेघगर्जनेसह गारपीट होण्याचीही भीती व्यक्त केली आहे.
प्रादेशिक हवामान विभागांचा अंदाज
पुणे व मुंबई विभाग: मध्य महाराष्ट्र आणि मराठवाड्यातील कर्नाटक सीमेलगतच्या जिल्ह्यांमध्ये 30 मार्च रोजी दुपारनंतर विजांच्या कडकडाटासह हलका ते मध्यम पाऊस पडू शकतो.
नागपूर विभाग: विदर्भातील भंडारा, गोंदिया, गडचिरोली आणि चंद्रपूर या जिल्ह्यांना ‘यलो अलर्ट’ देण्यात आला असून, येथे वादळी वाऱ्यासह पावसाची शक्यता अधिक आहे.
खान्देश: जळगाव, धुळे आणि नंदुरबार जिल्ह्यांतही 30 मार्च रोजी ढगाळ हवामान राहून पावसाच्या सरी कोसळतील, असा अंदाज वर्तवण्यात आला आहे.
हवामान तज्ज्ञ के. एस. होसाळीकर यांचा इशारा
पुण्यातील भारतीय हवामान विभागाचे हवामान अंदाज विभागाचे पूर्व प्रमुख के. एस. होसाळीकर यांनी नागरिकांना आणि विशेषतः शेतकऱ्यांना सतर्क राहण्याचे आवाहन केले आहे. त्यांच्या मते, राज्याच्या तापमानात झालेली वाढ आणि बाष्पाचे प्रमाण वाढल्याने अशाप्रकारचे स्थानिक मेघगर्जना (Thunderstorms) निर्माण होतात. त्यांनी सूचित केले आहे की, वादळाची तीव्रता दुपारनंतर जास्त असू शकते, त्यामुळे वीज पडण्याच्या घटनांपासून सावध राहवे.
सध्याच्या पावसाची मुख्य कारणे
हवामान विभागाच्या विश्लेषणानुसार, या पावसामागे प्रामुख्याने खालील कारणे आहेत:
- द्रोणीय स्थिती (Trough Line): ईशान्य मध्य प्रदेशपासून मराठवाड्यापर्यंत पसरलेली द्रोणीय रेषा आर्द्रता ओढण्यास मदत करत आहे.
- चक्रवात परिस्थिती (Cyclonic Circulation): दक्षिण झारखंड आणि छत्तीसगड परिसरातील चक्राकार वाऱ्यांची स्थिती तसेच उत्तर अरबी समुद्रातील बाष्पाचे वहन यामुळे राज्यात ढगांची गर्दी होत आहे.
- उन्हाचा चटका: मार्चच्या शेवटी तापमानाचा पारा 40 अंश सेल्सिअसच्या पुढे गेल्याने वातावरणात अस्थिरता निर्माण झाली असून, यामुळे ‘प्री-मॉन्सून’ सरींसाठी पोषक वातावरण तयार झाले आहे.
शेतकऱ्यांना आवाहन
सध्या रब्बी पिकांची कापणी आणि फळबागांचा हंगाम सुरू असल्याने शेतकऱ्यांनी काढणी केलेला माल सुरक्षित ठिकाणी साठवावा. तसेच, वादळाच्या वेळी झाडाखाली किंवा पत्राच्या शेडखाली आश्रय घेणे टाळावे, असे आवाहन कृषी विभागाने केले आहे.
30 आणि 31 मार्च: पावसाचा जिल्हावार अंदाज
भारतीय हवामान विभाग (आयएमडी) आणि प्रादेशिक केंद्रांच्या अंदाजानुसार खालील जिल्ह्यांमध्ये पावसाचा जोर राहण्याची शक्यता आहे:
- विदर्भ (सर्वाधिक शक्यता): नागपूर, भंडारा, गोंदिया, गडचिरोली, चंद्रपूर, अमरावती आणि यवतमाळ. येथे काही ठिकाणी यलो अलर्ट असून विजांच्या कडकडाटासह हलका ते मध्यम पाऊस पडू शकतो.
- मराठवाडा: लातूर, धाराशिव, नांदेड आणि बीड जिल्ह्यांतील काही भागांत ढगाळ हवामान आणि मेघगर्जनेसह पावसाचा अंदाज आहे.
- खान्देश (उत्तर महाराष्ट्र): जळगाव, धुळे आणि नंदुरबार जिल्ह्यांत स्थानिक वातावरणातील बदलामुळे पावसाच्या सरी अपेक्षित आहेत.
- मध्य महाराष्ट्र: सोलापूर आणि अहमदनगर जिल्ह्यांतही काही ठिकाणी अवकाळी पावसाचे सावट आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे:
- हा पाऊस प्रामुख्याने दुपारनंतर किंवा संध्याकाळी होण्याचा अंदाज आहे.
- विदर्भात काही ठिकाणी गारपीट (Hailstorm) होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.
- तापमानाचा पारा 38°C ते 42°C दरम्यान असल्याने वातावरणात प्रचंड अस्थिरता आहे.
