जगभरातील पावसाच्या काही भन्नाट आणि हटके गोष्टी:
1. भारतातल्या मेघालयमधील मॉसिनराम हे गाव जगात सर्वाधिक पाऊस पडणारे ठिकाण आहे. इथे दरवर्षी सुमारे 11,971 मिमी पाऊस पडतो!
2. केरळमध्ये 2001 साली लाल रंगाचा पाऊस पडला होता. हा पाऊस Trentepohlia नावाच्या शैवालाच्या कणांमुळे लाल झाला होता. लोकांना वाटलं की रक्ताचा पाऊस पडतोय!
3. काही देशांत “Animal Rain” म्हणजेच मासे, बेडूक, किंवा लहान प्राणी पावसासोबत पडतात. हे वॉटरस्पाऊट नावाच्या हवामानामुळे होतं. अशाचप्रकारे जगात काही ठिकाणी दगडांचा पाऊसही होतो.
4. व्हीनस ग्रहावर सल्फ्युरिक ॲसिडचा पाऊस पडतो आणि जुपिटरवर अमोनियाचा!
5. अटाकामा डेझर्ट (चिली) इथे काही ठिकाणी 400 वर्षं पाऊसच पडला नाही.
6. काही ठिकाणी प्राणी पावसासोबत पडतात. होंडुरासमध्ये दरवर्षी “मासळी पाऊस” (Fish Rain) होतो.
7. सहारा वाळवंटसुद्धा कधीकधी अनपेक्षितपणे मुसळधार पावसात न्हालं जातं.
8. काही वेळा पाऊस जमिनीपर्यंत पोहोचतच नाही. हवेतच वाफ होतो. याला विरगा म्हणतात.
9. पावसाच्या थेंबांचा आकार अश्रूंसारखा नसतो. लहान थेंब गोल तर मोठे थेंब सपाट असतात.
पावसाचे थेंब असतात सपाट!
– पावसाच्या थेंबांचा आकार खरंतर अश्रू (Tear) सारखा नसतो, हे ऐकून आश्चर्य वाटेल! आपल्याला चित्रात दाखवतात तसे अश्रूच्या आकाराचे थेंब प्रत्यक्षात नसतात! पावसाच्या थेंबांचा आकार आणि त्यामागचं विज्ञान खरंच भन्नाट आहे!
– पावसाचा थेंब तयार होतो तेव्हा तो अगदी गोल असतो. छोटे थेंब (1 मिमीपेक्षा कमी) पूर्ण गोल असतात, कारण पाण्याचे Surface Tension (पृष्ठभागीय ताण) त्यांना गोल ठेवते.
– जसजसा थेंब मोठा, मध्यम आकाराचा (1-4 मिमी) होतो आणि खाली पडायला लागतो, तसतसा हवेचा दाब (Air Resistance) त्याच्या तळाशी वाढतो. त्यामुळे तो खाली सपाट आणि वर गोल म्हणजेच हॅम्बर्गर बन किंवा अर्धगोलासारखा दिसतो.
– मोठे थेंब (4 मिमीपेक्षा जास्त) पडताना अजून सपाट होतात. कधीकधी पॅराशूटसारखे दिसतात आणि शेवटी तुटून लहान थेंब बनतात.
– हे सगळं Surface Tension आणि Air Resistance या दोन शक्तींमधल्या खेचाखेचीमुळे होतं.
हवेतल्या हवेत वाफ होणारा पाऊस!
– विरगा म्हणजे असा पाऊस जो ढगातून पडायला लागतो, पण जमिनीवर पोहोचण्याआधीच हवेत वाफ होतो आणि फक्त आकाशातच दिसतो. तो पृथ्वीवर पोहोचत नाही!
– हे साधारणपणे कोरड्या किंवा उष्ण हवामानात जास्त दिसतं, कारण तिथे हवेत आर्द्रता कमी असते.
– विरगा दिसायला सुंदर असतो. आकाशात पावसाच्या पट्ट्या दिसतात, पण पाणी खाली येत नाही.
– भारतातही, विशेषतः अर्धवट कोरड्या भागात, जसे की कडप्पा, आंध्र प्रदेश इकडे विरगा अनेकदा आढळतो.
– 2010-2015मधील अभ्यासानुसार, कडप्पा परिसरात पावसाच्या एकूण घटनांपैकी सुमारे 26% वेळा विरगा आढळला आहे.
