बुधवार, १ एप्रिलपासून नवीन आर्थिक वर्ष (२०२६-२७) सुरू होत असून, रिझर्व्ह बँकेने क्रेडिट इन्फॉर्मेशन कंपन्या (सीआयसी’ज) जसे की, सिबिल, एक्स्पेरियन, इक्विफॅक्स आणि हाय मार्क यांच्यासाठी नवीन मार्गदर्शक तत्त्वे जाहीर केली आहेत. या बदलांचा थेट परिणाम सर्वसामान्यांच्या कर्ज घेण्याच्या प्रक्रियेवर आणि सिबिल स्कोअरवर होणार आहे.
नव्या नियमातील ५ महत्त्वाचे बदल
- डेटा रिपोर्टिंग आता दर १५ दिवसांनी (किंवा साप्ताहिक): आतापर्यंत बँका आणि वित्तसंस्था ग्राहकांच्या कर्जाची माहिती महिन्यातून एकदा क्रेडिट ब्युरोला पाठवत असत. मात्र, १ एप्रिलपासून बँकांना ही माहिती दर १५ दिवसांनी (किंवा काही बँकांसाठी दर आठवड्याला) अपडेट करणे अनिवार्य करण्यात आले आहे. यामुळे तुमचा क्रेडिट स्कोअर आता महिनाभर स्थिर न राहता दर १५ दिवसांनी बदलू शकतो.
- चुकांची दुरुस्ती जलद होणार: जर तुमच्या क्रेडिट रिपोर्टमध्ये काही चूक असेल, तर ती सुधारण्यासाठी आता ग्राहकांना महिनोंमहिने वाट पाहावी लागणार नाही. बँकांनी डेटा लवकर अपडेट केल्यामुळे, तक्रार निवारण प्रक्रिया आता अधिक वेगवान होईल.
- कर्ज मिळणे सोपे (किंवा कठीण) होईल: जर तुम्ही तुमचे हप्ते वेळेवर भरले, तर त्याचा सकारात्मक परिणाम तुमच्या स्कोअरवर अवघ्या काही दिवसांत दिसेल. मात्र, एखादा हप्ता चुकला तरी त्याची माहिती तातडीने अपडेट होईल, ज्यामुळे नवीन कर्ज मिळण्यात अडथळे येऊ शकतात.
- फ्री क्रेडिट रिपोर्टची वारंवारता: रिझर्व्ह बँकेच्या नवीन धोरणानुसार, ग्राहकांना वर्षातून एकदा मोफत क्रेडिट रिपोर्ट मिळण्याऐवजी, आता ही संख्या वाढण्याची शक्यता आहे (बँका आणि ब्युरोच्या नवीन धोरणानुसार ग्राहकांना डिजिटल स्वरूपात अधिक वेळा रिपोर्ट तपासता येईल).
- बँकांना द्यावा लागणार दंड: जर क्रेडिट इन्फॉर्मेशन कंपनीने ग्राहकाच्या तक्रारीचे निराकरण विहित वेळेत (सामान्यतः ३० दिवस) केले नाही, तर त्यांना दररोज १०० रुपये दंड ग्राहकाला द्यावा लागेल.
तज्ज्ञांचे मत काय?
आर्थिक तज्ज्ञांच्या मते, हा बदल बँकिंग प्रणालीमध्ये पारदर्शकता आणण्यासाठी महत्त्वाचा आहे. “आतापर्यंत क्रेडिट स्कोअर अपडेट होण्यासाठी ४५ ते ६० दिवस लागत होते. मात्र, नवीन नियमांमुळे ग्राहकाची सध्याची आर्थिक स्थिती बँकांना अचूक समजेल. याचा फायदा चांगल्या क्रेडिट हिस्ट्री असलेल्या ग्राहकांना तातडीने कर्ज मिळण्यासाठी होईल.”
ग्राहकांसाठी सल्ला
- आता डेटा लवकर अपडेट होत असल्याने, तुमचे ईएमआय आणि क्रेडिट कार्ड बिल वेळेवर भरण्याबाबत अधिक सतर्क राहा.
- दर १५ दिवसांनी किंवा महिन्यातून एकदा तुमचा क्रेडिट स्कोअर तपासा, जेणेकरून कोणतीही चुकीची एन्ट्री दिसल्यास तातडीने बँकांशी संपर्क साधता येईल.
