गेल्या 24 तासांतील जागतिक बातम्यांचा वेगवान प्रवाह अनेकदा गोंधळात टाकणारा असू शकतो. जगभरात एकाचवेळी इतक्या घडामोडी घडत असतात की, त्यातील सर्वात महत्त्वाचे काय आहे, हे समजून घेणे कठीण होते. प्रत्येक बातमी महत्त्त्वाची वाटत असली तरी, काही घटनांचा परिणाम दूरगामी असतो आणि त्या जागतिक राजकारण, अर्थव्यवस्था आणि समाजावर प्रभाव टाकतात. गेल्या 24 तासातील अशा दहा सर्वात महत्त्वपूर्ण आणि प्रभावी जागतिक घटनांचा आढावा घेताना अमेरिकेतील निवडणुका आणि नव्या सामाजिक बदलांची नांदी ही सर्वात मोठी घडामोड ठरते. अमेरिका अणुचाचण्या पुन्हा सुरू करू शकते, असे संकेत डोनाल्ड ट्रम्प यांनी दिल्यानंतर रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन यांनी आपल्या अधिकाऱ्यांना रशियानेही तशाच चाचण्या करण्याची तयारी करण्यासंबंधीचा प्रस्ताव तयार करण्याचे आदेश दिले आहेत. मात्र, पुतिन यांनी स्पष्ट केले आहे की, जर अमेरिकेने पहिले पाऊल उचलले तरच रशिया अणुचाचणी करेल. दरम्यान, अमेरिकेतल्या नुकत्याच झालेल्या निवडणुकीत डेमोक्रॅट्सनी अनेक ठिकाणी विजय मिळवल्याने राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांना चांगलाच धक्का बसला आहे.
गेल्या 24 तासतील टॉप 10 जागतिक घटना-घडामोडी
- शतकातील सर्वात तरुण महापौर: अमेरिकेतील निवडणुकांमध्ये डेमोक्रॅटिक पक्षाने मोठे विजय मिळवले आहेत. न्यूयॉर्क शहराच्या महापौरपदाच्या निवडणुकीसोबतच व्हर्जिनिया आणि न्यू जर्सीमधील गव्हर्नरपदाच्या निवडणुकीतही डेमोक्रॅट्सनी विजय मिळवला आहे. या विजयांना राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्यासाठी मोठा धक्का मानला जात आहे. या सर्वांमध्ये, 34 वर्षीय झोहरान ममदानी यांचा न्यूयॉर्कमधील विजय ऐतिहासिक ठरला आहे. ते न्यूयॉर्क शहराचे पहिले मुस्लिम आणि दक्षिण आशियाई महापौर बनले आहेत, तसेच शतकातील सर्वात तरुण महापौर आहेत. भारतीय वंशाचे असलेले ममदानी प्रसिद्ध चित्रपट दिग्दर्शिका मीरा नायर आणि कोलंबिया विद्यापीठातील प्राध्यापक महमूद ममदानी यांचे पुत्र आहेत. आपल्या विजयाच्या भाषणात त्यांनी भारताचे पहिले पंतप्रधान जवाहरलाल नेहरू यांच्या प्रसिद्ध ‘ट्रिस्ट विथ डेस्टिनी’ (Tryst with Destiny) भाषणातील ओळी उद्धृत केल्या. व्हर्जिनियामध्ये, ॲबिगेल स्पॅनबर्गर यांनी गव्हर्नरपदाची निवडणूक जिंकून राज्याच्या पहिल्या महिला गव्हर्नर होण्याचा मान मिळवला. याच राज्यात, हैदराबाद, भारतात जन्मलेल्या गझाला हाश्मी यांनी लेफ्टनंट गव्हर्नर म्हणून विजय मिळवला आहे. अमेरिकेतील कोणत्याही राज्यात हे पद भूषवणाऱ्या त्या पहिल्या मुस्लिम महिला ठरल्या आहेत. न्यू जर्सीमध्ये मिकी शेरील यांनी गव्हर्नरपदाची निवडणूक जिंकली आहे.
- अणुचाचणीची नवी शर्यत? अमेरिका-रशियामध्ये तणाव: अमेरिका आणि रशिया यांच्यात अणुचाचण्यांवरून तणाव वाढत आहे. राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी अमेरिका अणुचाचण्या पुन्हा सुरू करू शकते, असे संकेत दिल्यानंतर रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन यांनी आपल्या अधिकाऱ्यांना रशियानेही तशाच चाचण्या करण्याची तयारी करण्यासंबंधी प्रस्ताव तयार करण्याचे आदेश दिले आहेत. मात्र, पुतिन यांनी स्पष्ट केले आहे की, जर अमेरिकेने पहिले पाऊल उचलले तरच रशिया अणुचाचणी करेल. या घडामोडीमुळे जागतिक स्तरावर अण्वस्त्र प्रसाराच्या शर्यतीला नव्याने सुरुवात होण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे, ज्यामुळे जागतिक सुरक्षेची चिंता वाढली आहे.
- केंटकीमध्ये मोठा विमान अपघात, UPS कार्गो विमान कोसळून 9 ठार: अमेरिकेतील लुईव्हिल, केंटकी येथे एक मोठा विमान अपघात झाला. यूपीएस (UPS) कंपनीचे एक मालवाहू विमान टेकऑफ करताना कोसळले. मॅकडॉनेल डग्लस एमडी-11 (McDonnell Douglas MD-11) प्रकारचे हे विमान होनोलुलूला जात होते. या भीषण अपघातात किमान 9 जणांचा मृत्यू झाला असून 11 जण जखमी झाले आहेत. विमान जमिनीवर आदळल्यानंतर मोठा आगडोंब उसळला होता.
- ‘मनी हाईस्ट’पासून प्रेरणा, दिल्लीत 150 कोटी लुटणारी टोळी अटकेत: दिल्ली पोलिसांनी नेटफ्लिक्सवरील प्रसिद्ध वेब सीरिज ‘मनी हाईस्ट’पासून प्रेरणा घेऊन फसवणूक करणाऱ्या एका टोळीला अटक केली आहे. या टोळीने ‘प्रोफेसर’सारखी सीरिजमधील पात्रांची नावे वापरून एका बनावट शेअर बाजार गुंतवणूक योजनेद्वारे देशभरातील 300हून अधिक लोकांना 150 कोटी रुपयांना गंडा घातला. पोलिसांच्या तपासानुसार, या प्रकरणाचे धागेदोरे चीनमधील संशयितांपर्यंत पोहोचण्याची शक्यता आहे.
- चिनी फॅशन जायंट शीनवर फ्रान्सची बंदीः फ्रान्स सरकारने फास्ट-फॅशन कंपनी शीनच्या (Shein) ऑनलाइन प्लॅटफॉर्मला निलंबित करण्याची प्रक्रिया सुरू केली आहे. कंपनीच्या वेबसाइटवर लहान मुलांसारख्या दिसणाऱ्या सेक्स डॉल्स विकल्या जात असल्याची माहिती समोर आल्यानंतर एका सरकारी वकिलाने तपास सुरू केला होता, त्यानंतर हे पाऊल उचलण्यात आले. विशेष म्हणजे, ज्या दिवशी सरकारने ही घोषणा केली, त्याच दिवशी पॅरिसमध्ये शीनचे पहिले प्रत्यक्ष स्टोअर उघडले गेले, ज्याला मोठ्या विरोधाचा सामना करावा लागला.
- फिलिपिन्समध्ये ‘कालमेगी’ चक्रीवादळाचे 85 बळी: मध्य फिलिपिन्समध्ये ‘कालमेगी’ चक्रीवादळाने मोठे नुकसान केले आहे. या नैसर्गिक आपत्तीत किमान 85 लोकांचा मृत्यू झाला असून अनेकजण अद्याप बेपत्ता आहेत. विशेषतः सेबू प्रांतात या चक्रीवादळाचा मोठा फटका बसला आहे, जिथे घरांचे मोठे नुकसान झाले आहे आणि रस्ते बंद झाले आहेत. सर्वत्र विध्वंसाचे दृश्य दिसत आहे.
- युकेमध्ये अवैध स्थलांतरितांना नोकरीचे मोठे गुन्हेगारी नेटवर्क उघड: युनायडेड किंगडममध्ये कार्यरत असलेले कुर्दिश गुन्हेगारी नेटवर्क उघडकीस आले आहे. हे नेटवर्क “घोस्ट डायरेक्टर्स” (बनावट संचालक) वापरून मिनी-मार्ट आणि कार वॉश यांसारखे व्यवसाय नोंदणीकृत करत होते. त्यानंतर या व्यवसायांमध्ये अवैध स्थलांतरितांना कामावर ठेवले जात असे आणि कर न भरलेल्या सिगारेट आणि वेप्ससारख्या अवैध वस्तूंची विक्री केली जात होती.
- इस्रायलची सीरियामध्ये पुन्हा घुसखोरी, सार्वभौमत्वाचे उल्लंघन: मध्य-पूर्वेतील तणाव पुन्हा एकदा वाढला आहे. इस्रायली सैन्याने सीरियाच्या सार्वभौमत्वाचे पुन्हा एकदा उल्लंघन करत, कुनेत्रा प्रांतात एक नवीन लष्करी तपासणी नाका (checkpoint) स्थापन केला आहे. बशर अल-असद यांचे सरकार पडल्यानंतर इस्रायलकडून सीरियाच्या सार्वभौमत्वाचे उल्लंघन करणाऱ्या घटनांमध्ये वाढ झाली आहे आणि ही त्यातीलच एक नवीन घटना आहे.
- सुदानमध्ये नागरिकांचे अपहरण करून खंडणीची मागणी: सुदानमधील एल-फाशेर शहरात एक मोठे मानवतावादी संकट उभे राहिले आहे. रॅपिड सपोर्ट फोर्सेस (RSF)चे सैनिक शहरातून पळून जाणाऱ्या हजारो नागरिकांचे अपहरण करत आहेत. त्यानंतर त्यांच्या सुटकेसाठी त्यांच्या कुटुंबियांकडून खंडणीची मागणी केली जात आहे. हा हिंसाचार वांशिक स्वरूपाचा असून, विशेषतः “गैर-अरब” लोकसंख्येला लक्ष्य केले जात आहे.
- पाकिस्तानचा भारतावर नवा आरोपः पाकिस्तानचे संरक्षणमंत्री ख्वाजा आसिफ यांनी अफगाण तालिबान आणि पाकिस्तान यांच्यातील वाढत्या तणावासाठी भारताला जबाबदार धरले आहे. त्यांनी आरोप केला आहे की, भारताने तालिबानच्या नेतृत्वात “घुसखोरी” केली आहे. या आरोपांवरून असे दिसून येते की, भारत आणि काबूल यांच्यातील सुधारत असलेल्या संबंधांमुळे इस्लामाबादमध्ये सामरिक अस्वस्थता निर्माण झाली आहे.
जागतिक घडामोडींचा भारतावर काय परिणाम?
या जागतिक घडामोडींचा भारतावर प्रत्यक्ष आणि अप्रत्यक्ष दोन्ही प्रकारे परिणाम होत आहे.
थेट देशांतर्गत परिणाम: दिल्लीतील ‘मनी हाईस्ट’पासून प्रेरित गुन्हेगारी टोळीचा पर्दाफाश होणे, हे एक मोठे राष्ट्रीय प्रकरण आहे. या टोळीने 150 कोटींची फसवणूक केली असून, याच्या तपासात आंतरराष्ट्रीय धागेदोरे, विशेषतः चीनमधील संशयितांचा सहभाग समोर येत आहे, ज्यामुळे हे प्रकरण भारताच्या अंतर्गत सुरक्षेसाठी महत्त्वाचे ठरते.
डायस्पोरा आणि सॉफ्ट पॉवर: अमेरिकेसारख्या देशात झोहरान ममदानी आणि गझाला हाश्मी यांसारख्या भारतीय वंशाच्या व्यक्तींनी मोठी राजकीय पदे मिळवणे, हे भारतीय डायस्पोराच्या वाढत्या प्रभावाचे प्रतीक आहे. हे केवळ सांस्कृतिक प्रतिनिधित्वापुरते मर्यादित नाही, तर यातून भारताच्या हितासाठी ठोस प्रभाव निर्माण होण्याची शक्यता आहे. अशा उच्च पदांमुळे अमेरिकेतील इमिग्रेशन, व्यापार आणि तंत्रज्ञान भागीदारी यांसारख्या धोरणात्मक चर्चांना आकार देण्यास मदत होऊ शकते. यामुळे भारतीय डायस्पोरा हा केवळ सांस्कृतिक शक्ती न राहता भारतासाठी एक महत्त्वपूर्ण राजकीय आणि सामरिक शक्ती बनत आहे.
प्रादेशिक भू-राजकारण: पाकिस्तानने अफगाण तालिबानसोबतच्या तणावासाठी भारताला जबाबदार धरणे, हे भारताच्या परराष्ट्र धोरण आणि प्रादेशिक सुरक्षेसाठी थेट चिंतेची बाब आहे. या आरोपामुळे भारत-पाकिस्तान संबंधांमध्ये आणि अफगाणिस्तानमधील भारताच्या भूमिकेवर परिणाम होऊ शकतो.
अप्रत्यक्ष जागतिक परिणाम: अमेरिका आणि रशिया यांच्यातील अणुचाचण्यांवरून वाढणारा तणाव किंवा अमेरिकेतील राजकीय बदल यांसारख्या मोठ्या जागतिक घटनांचे भारतावर दूरगामी सामरिक आणि आर्थिक परिणाम होऊ शकतात. उदाहरणार्थ, अमेरिका-रशियामधील वाढत्या अणु-तणावामुळे भारताला एका नाजूक राजनैतिक स्थितीत ढकलले जाऊ शकते. याचा परिणाम संरक्षण खरेदी आणि संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदेसारख्या बहुपक्षीय मंचांवरील भारताच्या भूमिकेवर होऊ शकतो.
