कुणीतरी आहे तिथं : सौरमालेबाहेर आहे पृथ्वीच्या सहापट मोठी ‘सुपर अर्थ’!

शास्त्रज्ञांना आपल्या सौरमालेच्या बाहेर आणखी एक पृथ्वी सापडली आहे. ही ‘सुपर अर्थ’ आपल्यापासून साधारणतः 20 प्रकाशवर्षे अंतरावर आहे. हा ग्रहही पृथ्वीप्रमाणेच सूर्यासारख्या एका ताऱ्याभोवती फिरतोय. खगोल शास्त्रज्ञांनी या सुपर अर्थचे “HD 20794 d” असे नामकरण केले आहे. पृथ्वीच्या पलीकडेही जीवन अस्तित्त्वात असल्याच्या समजाला यामुळे आणखी बळकटी मिळाली आहे. गेले कित्येक वर्षे मानवाकडून आकाशगंगेतील पृथ्वीसारख्या वातावरणाच्या ग्रहाचा शोध सुरू होता. या शोधात आता ही एक आशादायक घडामोड मानली जात आहे. आपल्या जवळच्या ताऱ्याच्या राहण्यायोग्य कक्षेत आढळलेला हा नवा सुपर अर्थ ग्रह जीवनाच्या शोधाची दिशा बदलू शकतो. या नव्या HD 20794 ग्रहावर द्रवरूप पाण्यासाठी योग्य परिस्थिती असू शकते.

अनेक वर्षांच्या अभ्यासानंतर पुष्टी

ऑक्सफर्डचे शास्त्रज्ञ डॉ. मायकेल क्रेटिग्नियर यांनी 2022मध्ये पहिल्यांदा या ग्रहाचा शोध लावला. त्यांनी जुन्या डेटाचा वापर करून ताऱ्याच्या प्रकाशात थोडेसे बदल पाहिले. या बदलांमुळे ग्रहाच्या गुरुत्वाकर्षण बळाचे संकेत मिळत होते. तथापि, सिग्नल इतका कमकुवत होता की, त्याची पुष्टी करता येत नव्हती. पडताळणी करण्यासाठी, एका आंतरराष्ट्रीय पथकाने दोन उपकरणांमधील डेटाचा अभ्यास केला. चिलीमधील HARPS आणि ESPRESSO ने 20 वर्षांच्या डेटाचे निरीक्षण केले. प्रगत पद्धतींनी चुका आणि तारकीय क्रियाकलाप वगळले. शेवटी, त्यांनी सुपर अर्थच्या अस्तित्त्वाची पुष्टी केली. डॉ. क्रेटिग्नियर म्हणाले की, या प्रक्रियेसाठी वर्षानुवर्षे काळजीपूर्वक काम करावे लागले.

पृथ्वीच्या सहापट आकारमान

HD 20794 d चे आकारमान पृथ्वीच्या सहापट आहे. हा ग्रह त्याच्या ताऱ्याभोवती लंबवर्तुळाकार कक्षेत फिरत आहे. याचा अर्थ ते राहण्यायोग्य क्षेत्रातून फिरते. कधीकधी ते द्रवरूप पाण्यासाठी खूपच गरम म्हणजे अतीउष्ण तापमान असलेल्या स्थितीत असू असते. कधीकधी मात्र ते अगदी पृथ्वीसदृश्य मानवी वसाहतीस योग्य वातावरणात असू शकते, अशा शास्त्रज्ञांचा अंदाज आहे.