Details
अलक..
04-Oct-2019
”
सदानंद खोपकर
संपादक, सा. मावळमराठा
sadanandkhopkar@gmail.com
अलक. अलक म्हणजे अति लघु कथा. अलीकडेच विकसित झालेला एक साहित्य प्रकार.
बिस्कीटचे पुडे..
वर्तमानपत्र व्यवस्थित घडी करून त्यानं डाव्या हातात धरलं. समोर दिवसाचा पहिला वाफाळता चहा होता. डिशमध्ये चार बिस्कीटं. चहाचा एक घोट घेऊन ठेवला. मघाची बातमी पुढे वाचतच उजव्या हातानं बिस्कीट सावधपणे चहात बुडवलं. आता खरी कसोटी. तो मनात म्हणाला. बिस्कीट सहिसलामत तोंडात जाणे. फक्त एकाग्रता हवी.
त्याचा आटोकाट प्रयत्न फोल ठरवत बिस्किटानं चहात उडी घेतली. आसपास घरगुती गस्ती पथक नाही याचा कानोसा घेत त्यानं बिस्कीटाचा लगदा स्वाहा केला. पण रूखरूख होतीच. ऑफिसमधून येतानाच सायंकाळी चार वेगवेगळे बिस्कीटपुडे सौं.च्या समोर केले. मिश्किल हसत गस्ती पथक सदस्य उत्तरला. बिस्कीटसे जाती वो पुडोंसे नही आती..
ती जिन्स पँटवाली..
त्या अरूंद गल्लीतून जातानाच तिनं पाहिलं. रस्त्याकडेला गायवाली. स्कूटर थांबवून, बसूनच, ती जिन्स पॅन्टवाली म्हणाली.. ए गायवाली, तुला चपाती-भाजी हवी. ही घे! अन् ती, गच्च चाऱ्याची जुडी दे बघू. गायवालीकडून जुडी घेत तिनं गायीपुढे धरली. जेवण मिळाल्यानं भारावलेली गायवाली म्हणाली, चाऱ्यांचं दहा रूप्पयं झालं बाय!
तोवर सुशिक्षित धार्मिक जीन्सधारीचा डोळे मिटून जप सुरू. दहाचा आकडा ऐकताच जप थांबवून, आवासत ती गरजली, ‘इतक्याशा जुडीचे दहा रूपये? मग भाजी-चपाती कशाला दिलीय? दे ती परत, अन् तिने जुडी भिरकावली. तिचा स्वर रूक्ष पण चोख व्यवहारी होता. तिथे आता धार्मिकता औषधाला नव्हती..
केक भरवून परततोय..
पुलाखाली राहणाऱ्या मुलांसाठी मदत कार्य करणारा तो. आज त्यातीलच एकाचा वाढदिवस म्हणून केक घेऊन निघालेला. रस्त्यात पत्नीला अपघात झाल्यामुळे, हेल्प, हेल्प, ओरडणाऱ्या युवकाला पाहून त्यानं टॅक्सी थांबवली. गुरासारखं ओरडणाऱ्या त्या मुलीला टॅक्सीत घेतलं. ड्रायव्हरला म्हणाला, चलो. पहिले जनरल हॉस्पिटल!
टॅक्सीतं बील, तातडीचं प्रथमोचार साहित्य, व्हिलचेअर मिळविण्यापर्यंत.. तसंच त्या युवकाच्या घरी कळविण्यापर्यंत सारी धावपळ केली. आपला मोबाईल क्रमांक दिला. खिशातले सारे पैसे त्याच्या हातात देत तो देवदूत म्हणाला, तूर्त हे ठेव मित्रा. माझी पुलाखालची मुलं वाट पाहत असतील. त्यांना केक भरवून मी पुन्हा येईन!
आणि मांजर आडवं गेलं..
निघायला तसा उशीरच झालेला. बॅग उचलली न त्यानं जिना गाठला. दोन, दोन पायऱ्या उतरणं भाग होतं. पण दुसऱ्याच पायरीवर ते ठिपकेदार मांजर होतं. चाहूल लागताच हललं. त्यानं घाईतच त्या जिन्यावर पाय टाकला. पुढे झालं. त्यानं झेप घेतली. मांजराची दोन पायऱ्या खाली डावीकडे झेप. ते पवित्र्यात, त्यानं उजवीकडे वळत तीन पायऱ्या दमात पार केल्या.
मांजर चुळबुळलं. एकटक त्याच्याकडं पाहात राहिलं. आता एकच टप्पा की सुटलोच.. त्यानं सूरच मारला पुन्हा उजवीकडेच. सावध मांजरानं हवेत उसळी घेतली. निमीषभरच दोघं हवेत. शेवटची पायरी पार करीत म्याँव म्याँव विजयी चित्कारत मांजर उजवीकडेच पसार. बॅग सावरत तो तो हलकंच उद्गारला.. हँ, मांजर आडवं जाण्यानं काय होतंय.
मतलबी दुनिया
सकाळची वेळ. वैकुंठधामालगत शेडमध्ये विधींसाठी ही गर्दी. ज्यांचे विधी झाले त्यांना पलिकडे मोकळ्या जागी पान ठेवायची सूचना मिळत होती. तिथेच शेवाळ धरलेल्या, पडझड झालेल्या भिंतीवर तो बसला होता. पिंजारलेले केस, वाढत्या दाढीत फिरणारी बोटे, डोळ्यांत गूढ चमक. मध्येच पलिकडल्या विधींवर, इथे अंतराने ठेवलेल्या पानांवर, तर मध्येच वैकुंठभूमीवरून घिरट्या घालणाऱ्या मानी कावळ्यांवर दृष्टी फिरवणारा तो.
सोबतचा परिवार सोडून कुतूहलाने विचारलं.. कोण तुम्ही, इथं का बसलाय? विचित्र स्मित करीत तो म्हणाला, मानला तर देव नाहीतर दगड! एरव्ही तिरस्कार करतात आणि मतलबासाठी कावळ्याचीही कशी प्रार्थना करतात ते पाहयला येतो.
”
सदानंद खोपकर
“संपादक, सा. मावळमराठा”
sadanandkhopkar@gmail.com
अलक. अलक म्हणजे अति लघु कथा. अलीकडेच विकसित झालेला एक साहित्य प्रकार.
बिस्कीटचे पुडे..
वर्तमानपत्र व्यवस्थित घडी करून त्यानं डाव्या हातात धरलं. समोर दिवसाचा पहिला वाफाळता चहा होता. डिशमध्ये चार बिस्कीटं. चहाचा एक घोट घेऊन ठेवला. मघाची बातमी पुढे वाचतच उजव्या हातानं बिस्कीट सावधपणे चहात बुडवलं. आता खरी कसोटी. तो मनात म्हणाला. बिस्कीट सहिसलामत तोंडात जाणे. फक्त एकाग्रता हवी.
त्याचा आटोकाट प्रयत्न फोल ठरवत बिस्किटानं चहात उडी घेतली. आसपास घरगुती गस्ती पथक नाही याचा कानोसा घेत त्यानं बिस्कीटाचा लगदा स्वाहा केला. पण रूखरूख होतीच. ऑफिसमधून येतानाच सायंकाळी चार वेगवेगळे बिस्कीटपुडे सौं.च्या समोर केले. मिश्किल हसत गस्ती पथक सदस्य उत्तरला. बिस्कीटसे जाती वो पुडोंसे नही आती..
ती जिन्स पँटवाली..
“त्या अरूंद गल्लीतून जातानाच तिनं पाहिलं. रस्त्याकडेला गायवाली. स्कूटर थांबवून, बसूनच, ती जिन्स पॅन्टवाली म्हणाली.. ए गायवाली, तुला चपाती-भाजी हवी. ही घे! अन् ती, गच्च चाऱ्याची जुडी दे बघू. गायवालीकडून जुडी घेत तिनं गायीपुढे धरली. जेवण मिळाल्यानं भारावलेली गायवाली म्हणाली, चाऱ्यांचं दहा रूप्पयं झालं बाय!”
“तोवर सुशिक्षित धार्मिक जीन्सधारीचा डोळे मिटून जप सुरू. दहाचा आकडा ऐकताच जप थांबवून, आवासत ती गरजली, ‘इतक्याशा जुडीचे दहा रूपये? मग भाजी-चपाती कशाला दिलीय? दे ती परत, अन् तिने जुडी भिरकावली. तिचा स्वर रूक्ष पण चोख व्यवहारी होता. तिथे आता धार्मिकता औषधाला नव्हती..”
केक भरवून परततोय..
“पुलाखाली राहणाऱ्या मुलांसाठी मदत कार्य करणारा तो. आज त्यातीलच एकाचा वाढदिवस म्हणून केक घेऊन निघालेला. रस्त्यात पत्नीला अपघात झाल्यामुळे, हेल्प, हेल्प, ओरडणाऱ्या युवकाला पाहून त्यानं टॅक्सी थांबवली. गुरासारखं ओरडणाऱ्या त्या मुलीला टॅक्सीत घेतलं. ड्रायव्हरला म्हणाला, चलो. पहिले जनरल हॉस्पिटल!”
“टॅक्सीतं बील, तातडीचं प्रथमोचार साहित्य, व्हिलचेअर मिळविण्यापर्यंत.. तसंच त्या युवकाच्या घरी कळविण्यापर्यंत सारी धावपळ केली. आपला मोबाईल क्रमांक दिला. खिशातले सारे पैसे त्याच्या हातात देत तो देवदूत म्हणाला, तूर्त हे ठेव मित्रा. माझी पुलाखालची मुलं वाट पाहत असतील. त्यांना केक भरवून मी पुन्हा येईन!”
आणि मांजर आडवं गेलं..
“निघायला तसा उशीरच झालेला. बॅग उचलली न त्यानं जिना गाठला. दोन, दोन पायऱ्या उतरणं भाग होतं. पण दुसऱ्याच पायरीवर ते ठिपकेदार मांजर होतं. चाहूल लागताच हललं. त्यानं घाईतच त्या जिन्यावर पाय टाकला. पुढे झालं. त्यानं झेप घेतली. मांजराची दोन पायऱ्या खाली डावीकडे झेप. ते पवित्र्यात, त्यानं उजवीकडे वळत तीन पायऱ्या दमात पार केल्या.”
“मांजर चुळबुळलं. एकटक त्याच्याकडं पाहात राहिलं. आता एकच टप्पा की सुटलोच.. त्यानं सूरच मारला पुन्हा उजवीकडेच. सावध मांजरानं हवेत उसळी घेतली. निमीषभरच दोघं हवेत. शेवटची पायरी पार करीत म्याँव म्याँव विजयी चित्कारत मांजर उजवीकडेच पसार. बॅग सावरत तो तो हलकंच उद्गारला.. हँ, मांजर आडवं जाण्यानं काय होतंय.”
मतलबी दुनिया
“सकाळची वेळ. वैकुंठधामालगत शेडमध्ये विधींसाठी ही गर्दी. ज्यांचे विधी झाले त्यांना पलिकडे मोकळ्या जागी पान ठेवायची सूचना मिळत होती. तिथेच शेवाळ धरलेल्या, पडझड झालेल्या भिंतीवर तो बसला होता. पिंजारलेले केस, वाढत्या दाढीत फिरणारी बोटे, डोळ्यांत गूढ चमक. मध्येच पलिकडल्या विधींवर, इथे अंतराने ठेवलेल्या पानांवर, तर मध्येच वैकुंठभूमीवरून घिरट्या घालणाऱ्या मानी कावळ्यांवर दृष्टी फिरवणारा तो.”
“सोबतचा परिवार सोडून कुतूहलाने विचारलं.. कोण तुम्ही, इथं का बसलाय? विचित्र स्मित करीत तो म्हणाला, मानला तर देव नाहीतर दगड! एरव्ही तिरस्कार करतात आणि मतलबासाठी कावळ्याचीही कशी प्रार्थना करतात ते पाहयला येतो.”
अलकअति लघु कथाबिस्कीटचे पुडे..ती जिन्स पँटवाली..केक भरवून परततोय..आणि मांजर आडवं गेलं..मतलबी दुनिया
