मध्यपूर्वेतील इराण आणि इस्रायल यांच्यात वाढता तणाव पाहता, केंद्र सरकारने इराणमध्ये राहणाऱ्या भारतीय नागरिकांसाठी अत्यंत महत्त्वाची ‘ट्रॅव्हल ॲडव्हायझरी’ (मार्गदर्शक सूचना) जारी केली आहे. “पुढील ४८ तास तुम्ही जिथे आहात, तिथेच सुरक्षित राहा आणि अनावश्यक प्रवास टाळा,” असे स्पष्ट आदेश सरकारने दिले आहेत. इराण आणि इस्रायलमधील युद्धासारखी परिस्थिती आणि वाढत्या संघर्षाच्या पार्श्वभूमीवर भारतीयांच्या सुरक्षेचा प्रश्न निर्माण झाला आहे. खबरदारीचा उपाय म्हणून केंद्र सरकारने ही तातडीची सूचना दिली आहे. पुढील दोन दिवस अत्यंत संवेदनशील असल्याचे मानले जात असून, या काळात भारतीयांना विशेष काळजी घेण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे.
सरकारने नेमक्या कोणत्या सूचना दिल्या आहेत?
भारतीय परराष्ट्र मंत्रालयाने इराणमधील आपल्या नागरिकांसाठी खालील महत्त्वाचे मुद्दे मांडले आहेत:
- आहे तिथेच राहा: भारतीय नागरिकांनी पुढील ४८ तास आपल्या निवासस्थानी किंवा सध्या जिथे आहेत, तिथेच राहण्याचा प्रयत्न करावा.
- प्रवास टाळा: इराणमधील अंतर्गत प्रवास किंवा शहराबाहेर जाणे पूर्णपणे टाळावे.
- दूतावासाच्या संपर्कात राहा: तेहरानमधील भारतीय दूतावासाने सर्व भारतीयांना नोंदणी करण्याचे आवाहन केले आहे, जेणेकरून आपत्कालीन परिस्थितीत त्यांच्याशी संपर्क साधणे सोपे होईल.
इराणमधील भारतीय सुरक्षित आहेत का?
मिळालेल्या माहितीनुसार, भारतीय दूतावास सातत्याने स्थानिक परिस्थितीवर लक्ष ठेवून आहे. इराणमध्ये शिक्षण, नोकरी किंवा व्यवसायानिमित्त हजारो भारतीय वास्तव्यास आहेत. केंद्र सरकारने यापूर्वीच भारतीयांना इराण किंवा इस्रायलचा प्रवास न करण्याचा सल्ला दिला होता. आता जे आधीच तिथे आहेत, त्यांच्या सुरक्षेसाठी हे कडक पाऊल उचलण्यात आले आहे.
हेल्पलाईन क्रमांक आणि मदत
भारतीय दूतावासाने आपत्कालीन परिस्थितीसाठी हेल्पलाईन क्रमांक जारी केले आहेत. “आम्ही परिस्थितीवर बारकाईने लक्ष ठेवून आहोत आणि नागरिकांच्या सुरक्षेसाठी सर्व आवश्यक पावले उचलली जात आहेत,” असे परराष्ट्र मंत्रालयाच्या प्रवक्त्यांनी सांगितले आहे.
ट्रम्प यांची ‘डेडलाईन’ जवळ
पश्चिम आशियातील संघर्ष आता अशा वळणावर पोहोचला आहे, जिथून संपूर्ण जगाचे भवितव्य धोक्यात आले आहे. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणला दिलेली ‘अंतिम मुदत’ (डेडलाईन) संपायला आता काही तास उरले आहेत. या पार्श्वभूमीवर अमेरिकेने इराणच्या धोरणात्मकदृष्ट्या अत्यंत महत्त्वाच्या खर्ग बेटावर भीषण हवाई हल्ले चढवले असून, दुसरीकडे इराणने आपल्या देशाच्या रक्षणासाठी करोडो नागरिकांची ‘मानवी ढाल’ उभी केली आहे.
इराणने अमेरिकेला शरणागतीचा इशारा देऊन जगाला चकित केले आहे. अमेरिका कुवैतमधून हल्ले करत असताना आता इराणने अमेरिकी मित्रदेशांवर हल्ले करण्यास सुरुवात केली आहे. इराणने इस्त्राईलवर पुन्हा हल्ला करतानाच शारजातील आस्थापनेवरही हल्ला केला आहे. अमेरिकेने इराणला दिलेली मुदत भारतीय वेळेनुसार, मंगळवारी रात्री ८ वाजता संपली आहे. भारतीय वेळेनुसार, बुधवारी पहाटे इराणवर अतिभयंकर अमेरिकी हल्ले होण्याची जगाला भीती आहे. इस्रायली लष्कराने इराणी नागरिकांना रेल्वेप्रवास टाळण्याचा इशारा दिला आहे, ज्यामुळे रेल्वे मार्ग हे पुढील लक्ष्य असण्याचे संकेत मिळत आहेत. काही रेल्वे मार्ग व पुलांवर अमेरिकी हल्ले आधीच सुरू झाले आहेत..आता जगाचे लक्ष ट्रम्प यांच्या रात्री ८ च्या डेडलाईनकडे लागले आहे.
ट्रम्प यांचा इराणला भीषण इशारा
राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांनी व्हाईट हाऊसमधून आणि सोशल मीडिया पोस्टद्वारे इराणला आतापर्यंतचा सर्वात कठोर इशारा दिला आहे. ट्रम्प म्हणाले, “जर इराणने होर्मुझची सामुद्रधुनी उघडण्यासाठीचा करार केला नाही, तर रात्रीतून संपूर्ण संस्कृती संपुष्टात येईल.” मंगळवारी रात्री आठ वाजेपर्यंत इराणला निर्णय घेण्याची वेळ देण्यात आली आहे. ट्रम्प यांनी पुढे म्हटले आहे की, “काहीतरी अत्यंत क्रांतिकारी आणि अद्भुत घडू शकते, पण जर तसे झाले नाही, तर इराणला पुन्हा अश्मयुगात पाठवले जाईल. आम्ही तुमचे सर्व पूल, वीज प्रकल्प आणि पायाभूत सुविधा एका रात्रीत उद्ध्वस्त करू.”
खर्ग बेटावर अमेरिकन क्षेपणास्त्रांचा पाऊस
युद्धाच्या ३९व्या दिवशी अमेरिकेने कुवैतमधील आपल्या तळावरून इराणच्या तेल निर्यातीचे मुख्य केंद्र असलेल्या खर्ग बेटावर जोरदार हल्ले केले. या हल्ल्यांमुळे इराणच्या तेलपुरवठा साखळीला मोठा तडाखा बसला आहे. प्रत्युत्तरादाखल इराणच्या रिव्होल्युशनरी गार्ड्सने (आयआरजीसी) इशारा दिला आहे की, आमचे हल्ले केवळ या प्रदेशापुरते मर्यादित नसून आम्ही क्षेत्राच्या पलीकडेही धडक देऊ. इराणने आधीच शारजा आणि इस्रायलवर क्षेपणास्त्रे डागली असून, इरबिल विमानतळाजवळही भीषण स्फोटांचे आवाज ऐकू आले आहेत.
इराणची ‘मानवी साखळी’ मोहीम
अमेरिकेच्या संभाव्य हल्ल्यांना तोंड देण्यासाठी इराणचे क्रीडा आणि युवक व्यवहार उपमंत्री अलीरेझा राहिमी यांनी देशातील तरुणांना, खेळाडूंना आणि कलाकारांना वीजप्रकल्पांच्या भोवती ‘मानवी साखळी’ तयार करण्याचे आवाहन केले आहे. “नागरी सुविधांवर हल्ला करणे हा युद्ध गुन्हा आहे,” असे इराणने म्हटले असून सुमारे १.४ कोटी नागरिक बलिदानासाठी तयार असल्याचा दावा राष्ट्राध्यक्ष मसौद पेझेश्कियान यांनी केला आहे. दरम्यान, इराणच्या नेतृत्त्वात मोठी खळबळ उडाली आहे. सूत्रांच्या माहितीनुसार, इराणचे नवे सर्वोच्च नेते मुजतबा खामेनी हे सध्या बेशुद्ध असून त्यांच्यावर कोम येथील रुग्णालयात उपचार सुरू आहेत. ते निर्णय घेण्याच्या स्थितीत नसल्याने सध्या सत्तेची सूत्रे लष्कराच्या हातात गेल्याचे बोलले जात आहे.
इस्रायली दूतावासाबाहेर गोळीबार
तुर्कीच्या इस्तंबूलमध्ये इस्रायली दूतावासाबाहेर अज्ञात हल्लेखोरांनी गोळीबार केला, ज्यामध्ये दोन हल्लेखोरांसह तीन जण ठार झाले. दुसरीकडे, न्यूझीलंडचे पंतप्रधान ख्रिस्तोफर लक्सन यांनी ट्रम्प यांच्या धमक्यांना ‘बिगर-मदतकारी’ हटले असून आंतरराष्ट्रीय समुदायाला संयम राखण्याचे आवाहन केले आहे.
भारतीय अर्थव्यवस्थेला मोठा फटका
या युद्धामुळे जागतिक बाजारपेठेत कच्च्या तेलाचे दर प्रति बॅरल १२० डॉलर्सच्या पार गेले आहेत. त्यामुळे—
- भारतावर परिणाम: इंधन दर वाढल्याने देशात महागाईचा भडका उडण्याची शक्यता आहे.
- निर्यात संकट: महाराष्ट्रातील डेअरी उत्पादने आणि कृषी उत्पादनांच्या निर्यातीला मोठा ब्रेक बसला आहे.
- खत टंचाई: नायट्रोजन खतांच्या पुरवठा साखळीवर परिणाम झाल्याने जागतिक अन्नसुरक्षेसमोर संकट उभे राहिले आहे.
