गेल्या 24 तासांत जागतिक पटलावर महत्त्वपूर्ण घडामोडींनी वेग घेतला असून अनेक देशांमध्ये तणावपूर्ण परिस्थिती निर्माण झाली आहे. रशियाने युक्रेनवर रात्रभरात शेकडो ड्रोन्स आणि क्षेपणास्त्रांचा वापर करून मोठे हल्ले केले आहेत. आंतरराष्ट्रीय संघर्ष, वाढता राजनैतिक तणाव आणि गंभीर आर्थिक आव्हाने पुन्हा एकदा जगासमोर उभी राहिली आहेत. युक्रेनमधील ऊर्जा पायाभूत सुविधांवरील हल्ले, मध्य पूर्वेतील इस्रायल आणि लेबनॉनमधील संघर्ष, तसेच दक्षिण आशियातील पाकिस्तान आणि अफगाणिस्तानमधील अयशस्वी शांतता चर्चा, यांसारख्या घटना जागतिक अस्थिरतेचे गडद चित्र स्पष्ट करतात. या घडामोडींमुळे जागतिक शांतता आणि सुरक्षेवर गंभीर परिणाम होत आहेत.
गेल्या 24 तासाटिक टॉप 10 जागतिक घडामोडी
- रशिया-युक्रेन युद्ध: रशियाने युक्रेनवर रात्रभरात शेकडो ड्रोन्स आणि क्षेपणास्त्रांचा वापर करून मोठे हल्ले केले आहेत. या हल्ल्यांमध्ये युक्रेनच्या वायू आणि ऊर्जा क्षेत्रातील महत्त्वाच्या पायाभूत सुविधांना लक्ष्य करण्यात आले. या हल्ल्यांमध्ये किमान 11 लोकांचा मृत्यू झाला असून अनेक भागांमध्ये वीजपुरवठा खंडित झाला आहे. युक्रेनचे राष्ट्राध्यक्ष वोलोदिमिर झेलेन्स्की यांनी रशियावर अधिक कठोर निर्बंध घालण्याची मागणी केली आहे.
- पाकिस्तान-अफगाणिस्तान शांतता चर्चा अयशस्वी: अफगाणिस्तानच्या तालिबान सरकार आणि पाकिस्तान यांच्यात इस्तंबूल येथे सुरू असलेली शांतता चर्चा अयशस्वी ठरली आहे. तालिबानने पाकिस्तानवर अवास्तव मागण्या केल्याचा आणि “बेजबाबदार” वृत्ती दाखवल्याचा आरोप केला आहे. पाकिस्तानला चिंता आहे की तालिबान तहरीक-ए-तालिबान पाकिस्तान (TTP) या दहशतवादी गटाला आश्रय देत आहे. चर्चेत अपयश आले असले तरी, दोन्ही देशांमध्ये पूर्वी झालेला युद्धविराम अद्याप कायम असल्याचे सांगण्यात आले आहे.
- अमेरिकेची G20 परिषदेवर बहिष्कार टाकण्याची घोषणा: अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी दक्षिण आफ्रिकेत होणाऱ्या G20 परिषदेत अमेरिका सहभागी होणार नाही, अशी घोषणा केली आहे. दक्षिण आफ्रिकेत श्वेतवर्णीय लोकांचा (आफ्रिकनर्स) छळ आणि हत्त्या होत असल्याच्या निराधार दाव्यामुळे हा निर्णय घेण्यात आल्याचे त्यांनी म्हटले आहे. दक्षिण आफ्रिकेच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने अमेरिकेच्या या निर्णयाला “दुर्दैवी” ठरवले आहे.
- इस्रायल-लेबनॉन संघर्ष; युद्धविरामाचे उल्लंघन: इस्रायलने दक्षिण लेबनॉनमध्ये केलेल्या हवाई हल्ल्यांमध्ये तीन जणांचा मृत्यू झाला आहे. या हल्ल्यामुळे एका वर्षापासून सुरू असलेल्या युद्धविरामाचे उल्लंघन झाले आहे. याव्यतिरिक्त, बिंत जबिल येथील एका रुग्णालयाजवळ ड्रोन हल्लादेखील करण्यात आला. युरोपियन युनियनने या हल्ल्यांचा निषेध करत इस्रायलला युद्धविराम कराराचा आदर करण्याचे आवाहन केले आहे.
- तुर्कीकडून नेतान्याहू यांच्याविरोधात अटक वॉरंट जारी: तुर्कीने इस्रायलचे पंतप्रधान बेंजामिन नेतान्याहू आणि इतर 37 वरिष्ठ इस्रायली अधिकाऱ्यांविरोधात अटक वॉरंट जारी केले आहे. गाझामधील इस्रायलच्या लष्करी कारवाईसंदर्भात त्यांच्यावर “नरसंहार आणि मानवतेविरुद्ध गुन्हे” केल्याचा आरोप आहे. इस्रायलने हे वॉरंट “प्रसिद्धीसाठी केलेला स्टंट” असल्याचे म्हणत ते फेटाळून लावले आहे.
- अमेरिकेन इतिहासातील सर्वात प्रदीर्घ सरकारी शटडाऊन: अमेरिकेत सुरू असलेले सरकारी कामकाज ठप्प राहणे, (गव्हर्नमेंट शटडाऊन) हे आता देशाच्या इतिहासातील सर्वात दीर्घकाळ चाललेले शटडाऊन ठरले आहे. यामुळे फेडरल कर्मचाऱ्यांचे पगार थांबले असून अन्नसहाय्य (SNAP) आणि विमानसेवा यांसारख्या सेवांवर गंभीर परिणाम झाला आहे. राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांनी डेमोक्रॅट्सवर अर्थव्यवस्था “नष्ट” करत असल्याचा आरोप केला आहे.
- बोलिव्हियामध्ये 20 वर्षांनंतर सत्तापालट: बोलिव्हियामध्ये पुराणमतवादी राजकारणी रॉड्रिगो पाझ यांनी राष्ट्राध्यक्षपदाची शपथ घेतली आहे, ज्यामुळे जवळपास २० वर्षांपासून सत्तेत असलेल्या ‘मूव्हमेंट टुवर्ड सोशलिझम’ पक्षाची राजवट संपुष्टात आली आहे. त्यांना ४० वर्षांतील सर्वात मोठ्या आर्थिक संकटाचा सामना करावा लागत आहे, ज्यात इंधन टंचाई आणि अन्नधान्याच्या वाढत्या किमतींचा समावेश आहे.
- हवामान बदल; COP30 परिषदेत विकसनशील देशांचा मदतीसाठी आग्रह: ब्राझीलमध्ये सुरू असलेल्या COP30 हवामान परिषदेत हैती, केनिया आणि बार्बाडोस यांसारख्या हवामान बदलाच्या गंभीर परिणामांना सामोरे जाणाऱ्या देशांच्या नेत्यांनी तातडीने मदतीची मागणी केली आहे. त्यांनी विकसित देशांनी अधिक जबाबदारी स्वीकारून हवामान बदलाच्या परिणामांना तोंड देण्यासाठी वचनबद्ध आर्थिक मदत पुरवावी, अशी आग्रही मागणी केली आहे.
- डीएनएचे सह-संशोधक जेम्स वॉटसन यांचे निधन: नोबेल पारितोषिक विजेते जेम्स डी. वॉटसन यांचे वयाच्या 97व्या वर्षी निधन झाले. 1953मध्ये डीएनएच्या ‘डबल-हेलिक्स’ संरचनेचा शोध लावण्यात त्यांचे मोठे योगदान होते, ज्यामुळे आधुनिक जीवशास्त्रात क्रांती झाली. मात्र, त्यांच्या नंतरच्या काळात वंश आणि लिंगाबद्दल केलेल्या वादग्रस्त विधानांमुळे ते चर्चेत राहिले.
- मालेमध्ये पाच भारतीयांचे अपहरण: पश्चिम मालेमध्ये विद्युतीकरण प्रकल्पांवर काम करणाऱ्या पाच भारतीय नागरिकांचे अपहरण करण्यात आले आहे. देशात वाढती अशांतता आणि जिहादी हल्ल्यांच्या पार्श्वभूमीवर ही घटना घडली आहे. या प्रदेशात अल-कायदाशी संबंधित गट JNIM हा एक मोठा धोका मानला जातो.
गेल्या 24 तासांतील जागतिक घडामोडी पाहता, शांतता करारांची अस्थिरता, प्रमुख सत्तांमधील वाढता तणाव आणि हवामान बदल व आर्थिक अस्थिरतेसारखी जागतिक आव्हाने अधिक गडद झाली आहेत. विविध देशांमधील संघर्ष आणि राजनैतिक मतभेद जागतिक स्थिरतेसाठी एक मोठे आव्हान ठरत आहेत, ज्याचे परिणाम आंतरराष्ट्रीय संबंधांवर स्पष्टपणे दिसून येत आहेत.
जागतिक घडामोडींचा भारतावर परिणाम
जागतिक घडामोडींचे भारताच्या परराष्ट्र धोरणावर आणि परदेशातील नागरिकांवर विविध पातळ्यांवर परिणाम होत आहेत. मालेमध्ये पाच भारतीय कामगारांचे अपहरण होणे, हे अस्थिर प्रदेशात काम करणाऱ्या भारतीय नागरिकांसमोरील सुरक्षाधोके अधोरेखित करते. दुसरीकडे, पाश्चिमात्य देशांमध्ये वाढणारी भारतविरोधी भावना हीदेखील एक चिंतेची बाब आहे. अमेरिकन पत्रकार मॅट फोर्नी यांनी भारतीयांना हद्दपार करण्याची वर्णद्वेषी मागणी केल्याने त्यांना नोकरीवरून काढून टाकण्यात आले, हे याचेच उदाहरण आहे. या घटनांमुळे परदेशात राहणाऱ्या भारतीय समुदायाच्या सुरक्षिततेबद्दल प्रश्न निर्माण होत आहेत. आर्थिक स्तरावर, अमेरिकेच्या कामगार विभागाने H-1B व्हिसा कार्यक्रमातील “संभाव्य गैरवापराच्या” 175 चौकशा सुरू केल्या आहेत, ज्यामुळे अमेरिकेत काम करू इच्छिणाऱ्या भारतीय व्यावसायिकांसाठी अनिश्चिततेचे वातावरण निर्माण झाले आहे. भारताच्या शेजारील प्रदेशातही अस्थिरता वाढत आहे. अफगाणिस्तानसोबतचा सीमा संघर्ष आणि अंतर्गत पिठाची टंचाई यांमुळे पाकिस्तानातील स्थिती भारतासाठी सामरिकदृष्ट्या चिंताजनक आहे, ज्यामुळे सीमावर्ती भागात दहशतवादी कारवाया वाढण्याचा आणि प्रादेशिक स्थिरतेला धोका निर्माण होण्याचा संभव आहे. त्याचवेळी, नेपाळच्या चलनाची छपाई करण्याचे कंत्राट एका चिनी कंपनीला मिळणे, हे या प्रदेशातील चीनच्या वाढत्या प्रभावाचे आणि भारतासमोरील सामरिक आव्हानाचे द्योतक आहे
