गेल्या 24 तासांत जगभरात भू-राजकीय तणाव वाढवणाऱ्या, दक्षिण आशियातील राजकीय समीकरणे बदलणाऱ्या आणि सुरक्षा आव्हाने ठळक करणाऱ्या अनेक महत्त्वपूर्ण घडामोडी घडल्या. एकीकडे, दिल्लीत झालेला भीषण दहशतवादी हल्ला आणि दुसरीकडे, पाकिस्तानमध्ये लष्करप्रमुख असिम मुनीर यांच्या हाती अभूतपूर्व लष्करी अधिकार एकवटल्याने संपूर्ण प्रदेश अस्थिरतेच्या खाईत लोटला गेला आहे. त्याचवेळी, अमेरिकेतील इतिहासातील सर्वात प्रदीर्घ सरकारी शटडाउन संपुष्टात आल्याने एका मोठ्या आर्थिक संकटावर तात्पुरता पडदा पडला आहे. या घटना जागतिक स्तरावरील गुंतागुंतीचे आणि एकमेकांशी जोडलेले राजकारण अधोरेखित करतात. या घडामोडींचे व्यापक परिणाम पाहिल्यास असे दिसून येते की, अमेरिकेतील शटडाउनसारखे काही प्रश्न तात्पुरते सुटले असले तरी, मध्य-पूर्व आणि दक्षिण आशियासारख्या प्रदेशांमध्ये नवीन संघर्ष आणि राजकीय अनिश्चितता निर्माण झाली आहे. इस्रायल-गाझा संघर्ष अधिक तीव्र झाला असून, संयुक्त राष्ट्रांनी मानवतावादी मदतीत अडथळा आणल्याबद्दल इस्रायलवर गंभीर आरोप केले आहेत. या सर्व घटना जागतिक अस्थिरतेचा एक नवा अध्याय सुरू झाल्याचे संकेत देतात.
टॉप 10 जागतिक बातम्या
- अमेरिकेच्या इतिहासातील सर्वात मोठे सरकारी शटडाउन अखेर संपले: अमेरिकेच्या इतिहासातील 43 दिवसांचे सर्वात मोठे सरकारी शटडाउन अखेर संपुष्टात आले आहे. राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी संसदेच्या दोन्ही सभागृहांनी मंजूर केलेल्या तात्पुरत्या निधी विधेयकावर स्वाक्षरी केली. या शटडाउनमुळे लाखो सरकारी कर्मचाऱ्यांचे पगार थकले होते आणि अनेक सरकारी सेवा ठप्प झाल्या होत्या, ज्यामुळे देशाच्या अर्थव्यवस्थेवर मोठा परिणाम झाला होता.
- पाकिस्तानी लष्करप्रमुख असिम मुनीर यांना अमर्याद घटनात्मक अधिकार: पाकिस्तानमध्ये मंजूर झालेल्या २७व्या घटनादुरुस्तीमुळे लष्करप्रमुख जनरल असिम मुनीर यांना अभूतपूर्व घटनात्मक अधिकार मिळाले आहेत, ज्यामुळे ते देशातील सर्वात शक्तिशाली व्यक्ती बनले आहेत. त्यांची कट्टर भारतविरोधी भूमिका, जिहादी विचारसरणी आणि पाकिस्तानच्या अण्वस्त्रांवरील नियंत्रण भारतासाठी मोठा धोका मानला जात आहे. विश्लेषकांच्या मते, मुनीर हे झिया-उल-हक आणि परवेझ मुशर्रफ यांसारख्या पूर्वीच्या लष्करी हुकूमशहांपेक्षाही अधिक धोकादायक ठरू शकतात.
- दिल्ली स्फोटामागे “आंतरराष्ट्रीय दहशतवादी मॉड्यूल”- दिल्लीतील ऐतिहासिक लाल किल्ल्याजवळ झालेल्या एका कार बॉम्बस्फोटात मृतांचा आकडा 13 वर पोहोचला आहे. भारतीय अधिकाऱ्यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, या हल्ल्यामागे एक “आंतरराष्ट्रीय दहशतवादी मॉड्यूल” असून, त्यात जैश-ए-मोहम्मद आणि अन्सार गझवत-उल-हिंद (AGuH) या संघटनांशी संबंधित असलेल्या काश्मिरी डॉक्टरांचा सहभाग असल्याचे उघड झाले आहे. या तपासाच्या आधारे पोलिसांनी काश्मीर खोऱ्यात अनेक ठिकाणी छापे टाकून मोठी धरपकड सुरू केली आहे, ज्यामुळे संपूर्ण प्रदेशात तणावाचे वातावरण आहे.
- इस्रायल-गाझा संघर्ष तीव्र, संयुक्त राष्ट्रांकडून इस्रायलवर गंभीर गुन्ह्यांचा आरोप: इस्रायल आणि गाझामधील संघर्ष अधिकच चिघळला असून, गेल्या 24 तासांत इस्रायली हवाई हल्ल्यांमध्ये गाझामध्ये किमान 47 आणि लेबनॉनमध्ये डझनभर लोकांचा मृत्यू झाला आहे. संयुक्त राष्ट्रांच्या शीर्ष मानवतावादी अधिकाऱ्याने गाझाला मिळणारी मदत रोखून इस्रायल “गंभीर आंतरराष्ट्रीय गुन्हे” करत असल्याचा आरोप केला आहे. असे असूनही, अमेरिकेकडून इस्रायलला शस्त्रास्त्रांचा पुरवठा अव्याहतपणे सुरू आहे.
- एपस्टाईन प्रकरण; व्हाईट हाऊसने आरोप फेटाळले: अमेरिकेत जेफ्री एपस्टाईन प्रकरणाशी संबंधित हजारो नवीन कागदपत्रे सार्वजनिक करण्यात आली आहेत. यामध्ये राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांना एपस्टाईनच्या लैंगिक तस्करी नेटवर्कमधील “मुलींबद्दल माहिती होती” असे सूचित करणारे ईमेल समोर आले आहेत. यावर प्रतिक्रिया देताना, ट्रम्प यांनी याला “जेफ्री एपस्टाईन हॉक्स” (एक बनाव) म्हटले आहे, तर व्हाईट हाऊसने हे आरोप “राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांची बदनामी करण्यासाठी रचलेला खोटा कट” असल्याचे सांगत फेटाळून लावले आहेत.
- अमेरिकेच्या ड्रग कार्टेलवरील कारवाईमुळे मित्र राष्ट्रांमध्ये मतभेद: अमेरिकन लष्कराने कॅरिबियन समुद्रात ड्रग तस्करी करणाऱ्या जहाजांवर केलेल्या हवाई हल्ल्यांमुळे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर वाद निर्माण झाला आहे. अमेरिकेचे संरक्षण सचिव पीट हेगसेथ यांनी या कार्टेल्सना “पश्चिम गोलार्धातील अल-कायदा” म्हटले आहे. मात्र, ब्रिटन, फ्रान्स आणि नेदरलँड्स यांसारख्या अमेरिकेच्या प्रमुख मित्र राष्ट्रांनी ही कारवाई आंतरराष्ट्रीय कायद्याचे उल्लंघन असल्याचे सांगत गुप्तचर माहितीची देवाणघेवाण थांबवली आहे.
- बांगलादेशच्या माजी पंतप्रधान शेख हसीना भारतातच राहणार: बांगलादेशच्या पदच्युत पंतप्रधान शेख हसीना सध्या भारतात आश्रयाला आहेत आणि त्यांनी “सहभागी लोकशाही” पुनर्संचयित होईपर्यंत देशात परतणार नसल्याचे म्हटले आहे. दरम्यान, बांगलादेशमधील एका विशेष न्यायाधिकरणाने मानवतेविरुद्धच्या गुन्ह्यांप्रकरणी त्यांच्यावरील खटल्याचा निकाल 17 नोव्हेंबर रोजी देणार असल्याचे जाहीर केले आहे, ज्यामुळे बांगलादेशातील राजकीय संकट अधिक गडद झाले आहे.
- युक्रेनमध्ये मोठा भ्रष्टाचार उघड, रशियाची झेपोरेझियामध्ये मुसंडी: युक्रेन सध्या दुहेरी संकटाचा सामना करत आहे. एका मोठ्या लाचखोरी प्रकरणात दोन मंत्र्यांचा सहभाग उघडकीस आल्यानंतर राष्ट्राध्यक्ष वोलोदिमिर झेलेन्स्की यांनी त्यांची हकालपट्टी केली आहे. दुसरीकडे, युद्धभूमीवर रशियन सैन्याने दक्षिण युक्रेनमधील झेपोरेझिया प्रदेशातील तीन वस्त्यांवर ताबा मिळवत लष्करी मुसंडी मारली आहे.
- शामिमा बेगमसारख्या नागरिकांना परत घ्या, ब्रिटनवर दबाव वाढला: एका नवीन अहवालानुसार, ब्रिटन सरकारने शामिमा बेगमसह सीरियातील डिटेंशन कॅम्पमध्ये असलेल्या आपल्या नागरिकांना परत घ्यावे, यासाठी दबाव वाढला आहे. या अहवालात सीरियातील छावण्यांमधील परिस्थिती “अमानवीय, धोकादायक आणि अपमानास्पद” असल्याचे म्हटले आहे. आपल्या नागरिकांना परत घेण्यास टाळाटाळ केल्यामुळे ब्रिटन इतर पाश्चात्य देशांच्या तुलनेत एकटा पडल्याचेही अहवालात नमूद केले आहे.
- पेरूमध्ये भीषण बस अपघात, किमान 37 जणांचा मृत्यू: दक्षिण पेरूमधील अरेक्विपा प्रदेशात एका प्रवासी बसला भीषण अपघात झाला. एका व्हॅनला धडकल्यानंतर बस दरीत कोसळून किमान ३७ जणांचा मृत्यू झाला, तर अनेक जण गंभीर जखमी झाले आहेत.
या जागतिक उलथापालथींपैकी, विशेषतः भारताच्या शेजारील राष्ट्रांमध्ये घडलेल्या घटनांचे थेट परिणाम नवी दिल्लीसाठी सर्वाधिक चिंताजनक आहेत.
भारतावरील संभाव्य परिणाम
दिल्लीतील दहशतवादी हल्ला हा भारतासमोरील सर्वात थेट आणि तत्काळ धोका दर्शवतो. या हल्ल्यामागे “आंतरराष्ट्रीय दहशतवादी मॉड्यूल” असून त्यात जैश-ए-मोहम्मदसारख्या संघटनांशी संबंधित काश्मिरी व्यावसायिक तरुणांचा सहभाग असल्याचे उघड झाल्याने भारतासमोरील अंतर्गत आणि सीमापार सुरक्षेची आव्हाने अधिक गडद झाली आहेत. सुशिक्षित तरुणांचा दहशतवादाकडे वळणारा कल ही एक गंभीर बाब असून, यामुळे देशाच्या सुरक्षायंत्रणांना आपली रणनीती अधिक व्यापक आणि सूक्ष्म स्तरावर राबवावी लागेल हे स्पष्ट झाले आहे.
त्याचबरोबर, पाकिस्तानमध्ये लष्करप्रमुख असिम मुनीर यांना मिळालेले अमर्याद घटनात्मक अधिकार भारताच्या पश्चिम सीमेवर एक अत्यंत स्फोटक आणि अप्रत्याशित सामरिक परिस्थिती निर्माण करते, ज्यामुळे भारताच्या संरक्षण धोरणाची नव्याने चाचपणी करणे भाग पडेल. मुनीर यांची कट्टर भारतविरोधी आणि जिहादी विचारसरणी, तसेच पाकिस्तानच्या अण्वस्त्रांवरील त्यांचे थेट नियंत्रण, यामुळे दोन्ही देशांमधील संबंध अधिक तणावपूर्ण होण्याची दाट शक्यता आहे. ही केवळ एक राजकीय उलथापालथ नसून, भारताच्या राष्ट्रीय सुरक्षेसाठी एक मोठे धोरणात्मक आव्हान आहे.
याव्यतिरिक्त, बांगलादेशातील राजकीय अस्थिरता आणि माजी पंतप्रधान शेख हसीना यांच्यावरील कायदेशीर कारवाईमुळे प्रादेशिक स्थिरतेवर दूरगामी परिणाम होऊ शकतो. बांगलादेशमधील राजकीय समीकरणांमध्ये होणारे बदल भारत-बांगलादेश संबंधांवर आणि ईशान्य भारतातील सुरक्षा समीकरणांवर थेट परिणाम करू शकतात.
